Etniczność a opieka u schyłku życia: wyniki badania z Wielkiej Brytanii
Osoby z mniejszości etnicznych w Wielkiej Brytanii często nie mogą liczyć na opiekę w ostatnich tygodniach życia i wsparcie w żałobie, które uwzględniałyby ich kulturę i religię. Tak wynika z badania naukowców z King’s College London i Uniwersytetu w Sheffield. Resort zdrowia, który zlecił badanie, zapowiada, że przeanalizuje wnioski.
Równe traktowanie nie zawsze znaczy dobre traktowanie
Autorzy badania zidentyfikowali kilka rodzajów nierówności. Jedną z nich określili jako rasizm strukturalny. Polega on na tym, że placówki traktują wszystkich tak samo, więc nie zauważają odmiennych potrzeb poszczególnych społeczności. Obok tego badani opisywali też bezpośrednie przejawy rasizmu.
Jedna z uczestniczek opowiedziała, że do łóżka umierającego ojca szpital przysłał imama, choć rodzina była hinduska. Sabrina Bajwah, współautor badania, podkreśla, że brak odpowiednich zasobów i przeszkolenia pogłębia i tak niezwykle trudny, bezbronny czas w życiu rodzin.
Problem nie jest nowy. Z ubiegłorocznego raportu NHS Race and Health Observatory, powołanego w 2021 roku do walki z nierównościami rasowymi w ochronie zdrowia, wynika, że część mniejszości ma poważnie ograniczone zaufanie do opieki, z której korzysta. Nieco ponad połowa uczestników tamtego badania doświadczyła jakiejś formy dyskryminacji ze strony placówek.
Jak to wygląda w praktyce
Gita, mieszkanka Leicester, od 2010 roku cierpiała na przewlekłe bóle pleców i nóg. Przez dwa lata była odsyłana od lekarza rodzinnego do domu z lekami przeciwbólowymi, bez dalszej diagnostyki. Dopiero prywatna konsultacja, opłacona przez małżeństwo, zakończyła się skierowaniem na tomografię, która wykryła rzadki nowotwór miednicy, mięsaka maziówkowego. Rokowania mówiły o mniej niż pięciu latach, ale Gita przeżyła jeszcze 11 i zmarła w kwietniu 2021 roku.
Jej mąż Pravin Navekar uważa, że w szpitalu czasem brakowało opieki dopasowanej do ich kultury. Wspomina, że Boże Narodzenie obchodzono na oddziale z rozmachem, a Diwali przechodziło bez słowa. Jego zdaniem wystarczyłoby proste życzenie od lekarza czy pielęgniarki. Podsumował to tak: „Chodzi o to, by widzieć w pacjencie całego człowieka”.
Wsparcie, które rodzi się we wspólnocie
Marwa Soliman straciła ojca w 2013 roku, krótko po przeprowadzce z Egiptu do Nottingham, w trzeciej ciąży. Nie znała nikogo w okolicy i została z żałobą sama. Sześć lat później założyła grupę wsparcia Heya dla muzułmanek mówiących po arabsku. Zaczynała od 50 kobiet, dziś jest ich ponad 700.
Gdy w społeczności ktoś umiera, członkinie kontaktują się ze sobą, wspólnie czytają Koran i ustalają godziny odwiedzin. Marwa straciła od tamtej pory jeszcze trzy bliskie osoby, w tym matkę, i podkreśla, że dzięki grupie przeżyła to zupełnie inaczej: były ciepłe posiłki, odwiedziny i telefony. Martwi ją jednak, że inne społeczności takiego oparcia nie mają, a pieniędzy na istniejące grupy brakuje. Postuluje więcej badań oraz jasną ścieżkę kierowania do wsparcia.
Catriona Mayland, współautor badania z Sheffield, wskazuje, że służby nie powinny zastępować tego, co już działa. Lepiej budować na mocnych stronach społeczności i współpracować z nimi.
Co z tego wynika dla Polski
Badanie dotyczy Wielkiej Brytanii i jej systemu NHS, więc nie można go wprost przenosić na polskie realia. Polska jest mniej zróżnicowana etnicznie i religijnie, ale w ostatnich latach mieszka tu więcej osób z zagranicy, m.in. z Ukrainy, a w szpitalach i hospicjach leżą także wyznawcy prawosławia, islamu czy innych religii. Wiele z tych osób nie zna języka ani systemu opieki, a rodziny w żałobie bywają odizolowane.
W praktyce warto pamiętać o kilku rzeczach:
- pytać pacjenta lub rodzinę o potrzeby religijne i zwyczajowe, zamiast zakładać, że są takie same dla wszystkich,
- pamiętać, że pacjent ma prawo do wsparcia duchownego swojego wyznania, o co można poprosić personel,
- szukać lokalnych społeczności i organizacji, które pomagają w żałobie, bo to często one potrafią zapewnić najbardziej adekwatne wsparcie.
Źródło: BBC News – „Does our ethnicity change how we experience dying?”