Parkinsonizm częściej u starszych dorosłych z autyzmem – nowe badanie

Dorośli w średnim i starszym wieku z autyzmem znacznie częściej mają objawy parkinsonizmu niż osoby bez autyzmu i niepełnosprawności intelektualnej. Wynika to z amerykańskiego badania, w którym przeanalizowano dane zdrowotne prawie 57 milionów osób. Najwyższe wskaźniki odnotowano u osób z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną jednocześnie.

Czym jest parkinsonizm

Parkinsonizm to zespół kliniczny obejmujący każdy stan, który powoduje objawy ruchowe znane z choroby Parkinsona. Choroba Parkinsona jest więc jedną z jego przyczyn, ale nie jedyną – objawy mogą wywoływać także na przykład niektóre leki.

Co pokazały dane

Zespół naukowców z Uniwersytetu Jerzego Waszyngtona, we współpracy z uczelniami z Karoliny Północnej, Filadelfii i Pensylwanii, przeanalizował dane z amerykańskich programów Medicaid i Medicare z lat 2017–2019. Uwzględniono osoby w wieku 45 lat i starsze, które były nieprzerwanie objęte ubezpieczeniem co najmniej 12 miesięcy.

Parkinsonizm rozpoznano u:

• 3,83% dorosłych z autyzmem,
• 4,32% dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną,
• 4,86% dorosłych z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną,
• 1,57% osób w grupie kontrolnej.

Różnica utrzymała się po wyłączeniu osób przyjmujących leki mogące wywoływać parkinsonizm polekowy, w tym leki przeciwpsychotyczne. Leki najwyraźniej miały pewien udział w wyższych wskaźnikach, ale ich nie tłumaczyły w całości.

Nowe przypadki, nie tylko stare problemy ruchowe

Badacze policzyli także nowo rozpoznane przypadki. W grupie 45+ wskaźnik standaryzowany wiekiem wyniósł 1341 przypadków na 100 tys. osobolat u osób z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną, 1017 u osób tylko z niepełnosprawnością intelektualną i 977 u osób tylko z autyzmem. W grupie kontrolnej było to 234. Węższa definicja, wyłączająca parkinsonizm wtórny, dała podobny układ wyników.

Główny autor badania, Greg Wallace, podkreślił, że wyższa zapadalność sugeruje, iż te przypadki „nie są po prostu produktem ubocznym lifelong motor challenges”, czyli trudności ruchowych obecnych od zawsze. Według niego lekarze powinni ustalać w dorosłości punkt odniesienia dla sprawności ruchowej i śledzić zmiany w czasie.

Co to oznacza w praktyce

Badanie nie wyjaśnia, dlaczego ryzyko jest wyższe. Autorzy zaznaczają, że opierało się na dokumentacji rozliczeniowej, a więc na zapisanych rozpoznaniach, a nie na niezależnych badaniach klinicznych. Potrzebne są kolejne prace, m.in. nad wiekiem początku choroby i czynnikami, które mogą ją przewidywać.

Dla polskiego czytelnika wnioski mają charakter raczej ostrzegawczy niż praktyczny: dane pochodzą z systemu ubezpieczeń w USA i nie mówią nic o skali zjawiska w Polsce czy innych krajach UE. Mogą jednak być ważne dla opiekunów i rodzin dorosłych osób z autyzmem lub niepełnosprawnością intelektualną. Nowe trudności z chodzeniem, drżenie, sztywność czy spowolnienie ruchów warto zgłaszać lekarzowi, a nie zakładać z góry, że wynikają z samego autyzmu.

Badacze zwracają uwagę, że odróżnienie nowych objawów od wcześniejszych odmienności ruchowych bywa trudne. Dlatego pomocna jest wcześniejsza historia – warto więc zapisywać, jak dana osoba poruszała się wcześniej, i informować o tym specjalistów. Przy zmianie leków, zwłaszcza przeciwpsychotycznych, dobrze też zapytać lekarza o możliwe działania niepożądane ze strony układu ruchu.

Źródło: Medical Xpress – „Study: Higher rates of parkinsonism among older adults with autism”